Zęby mądrości (tak zwane ósemki) to ostatnie zęby trzonowe po obu stronach szczęk.

Zazwyczaj pojawiają się one lub rosną jako ostatnie, zwykle w wieku od 16 do 20 roku życia, kiedy stajemy się „mądrzejsi”. I stąd pochodzi ich nazwa. Zęby mądrości nie występują przecież w zębach mlecznych.
Nie mają one nic wspólnego z mądrością. Kojarzą się raczej z bólem i operacjami. Powszechnie uważa się, że są nam niepotrzebne i usuwa się je. Ze względu na to, że zęby mądrości są ostatnimi pojawiającymi się zębami stałymi, często w jamie ustnej pozostaje na nie zbyt mało miejsca. Może to prowadzić do wklinowania zębów mądrości — ich uwięźnięcia pod tkanką dziąseł przez inne zęby lub kość. Uwięźnięcie zębów może powodować obrzęk i ból. Ósemki wydają się całkowicie zbędne. Nie dość, że nie stwierdzono jakiegokolwiek upośledzenia u ok. 30-35% populacji światowej, którym w ogóle nie wyrosły (odsetek ogromnie waha się w różnych narodach), to jeszcze wiele osób posiadających zęby mądrości ma z nimi tylko kłopot. Zresztą - zęby te często wyrzynają się w pozycji, która i tak uniemożliwia spełnianie ich funkcji. Ich wyrzynaniu zazwyczaj towarzyszy silny ból.

W wyniku braku miejsca w łuku zębodołowym, wyrastają często pod dziwnym kątem lub nie na swoim miejscu i wypychają inne zęby, albo mogą pozostać tylko częściowo wyrżnięte. Najgorzej jest, jeśli dziąsło częściowo przykrywa wystający ząb: między te dwie powierzchnie dostają się resztki jedzenia, trudne lub wręcz niemożliwe do usunięcia podczas mycia zębów. Bardzo łatwo wtedy o stan zapalny. Ze względu na to, że zęby usuwane w wieku poniżej 20 roku życia mają mniej wykształconych korzeni i zabieg taki wiąże się z mniejszą częstością powikłań, zaleca się ocenę zębów mądrości u osób od 16 do 19 roku w celu sprawdzenia, czy nie wymagają one usunięcia.Nawet jeśli zęby mądrości wyrosną prawidłowo, nie oznacza to, że nie będzie z nimi problemów. Z uwagi na położenie najtrudniej jest do nich sięgnąć szczoteczką, w dodatku resztki pokarmu mają skłonność do gromadzenia się właśnie z tyłu szczęki. Zęby mądrości są więc najbardziej narażone na próchnicę i infekcje, które mogą z czasem się przenieść na sąsiadujące zęby.Z tych powodów dawniej lekarze zalecali prewencyjne usuwanie ósemek nawet u tych osób, którym nie sprawiały one żadnych problemów. Ostatnio jednak wielu stomatologów odeszło od tego rodzaju praktyk - można wśród nich usłyszeć opinię, że zdecydowaną większość operacji usunięcia ósemki wykonuje się zupełnie niepotrzebnie. Przeciwnicy pochopnego wyrywania zębów wskazują na ból, krwawienie i silną opuchliznę po operacji, jak również możliwe komplikacje, np. uszkodzenie nerwu. Niezależnie od tego, czym należy tłumaczyć zmiany budowy szczęki, faktem jest, że dziś ósemki z trudem się w niej mieszczą. Ich wyrzynaniu zazwyczaj towarzyszy silny ból. W wyniku braku miejsca w łuku zębodołowym, wyrastają często pod dziwnym kątem lub nie na swoim miejscu i wypychają inne zęby, albo mogą pozostać tylko częściowo wyrżnięte. Najgorzej jest, jeśli dziąsło częściowo przykrywa wystający ząb: między te dwie powierzchnie dostają się resztki jedzenia, trudne lub wręcz niemożliwe do usunięcia podczas mycia zębów. Bardzo łatwo wtedy o stan zapalny.

W jaki sposób usuwa się zęby mądrości?
Ekstrakcja zęba jest stosunkowo rutynowym zabiegiem. Dentysta lub specjalista określany jako chirurg szczękowy zaleci albo „zaśnięcie” w znieczuleniu ogólnym, albo znieczulenie miejscowe okolicy usuwanego zęba w jamie ustnej za pomocą miejscowego środka znieczulającego

Po usunięciu zęba (lub zębów) pacjent może zostać poproszony o delikatne przygryzienie kawałka gazy na 30 do 45 minut po opuszczeniu gabinetu w celu ograniczenia ewentualnego krwawienia. Może wystąpić pewien ból i obrzęk, objawy te zazwyczaj ustępują w ciągu kilku dni; jednak w przypadku przedłużającego się lub nasilonego bólu, obrzęku, krwawienia lub gorączki należy skontaktować się z dentystą.

Usuwanie zębów mądrości z powodu skrzywienia lub wklinowania nie powinno mieć wpływu na zgryz ani na zdrowie jamy ustnej w przyszłości.